دانشگاه كمبريج ( مترجم : يعقوب آژند )
73
تاريخ ايران ( دوره تيموريان ) ( فارسي )
مشوق بعضى از مكتبهاى فكرى بود ؛ چنان كه اين امر را مىتوان در مورد حمايت سخاوتمندانه او از عضد الدين ايجى ( متوفى 756 / 1355 ) فقيه برجسته و نامآور شافعى و از متكلمان اشعرى مشاهده كرد « 1 » . زمانى كه او در اصفهان بسر مىبرد ، شاه شجاع فرصت شاگردى را در محضر وى پيدا كرد و شرح ابن حاجب ( متوفى 626 / 1229 ) را درباره المفصل فى النحو كه بررسى صرف و نحو عربى به وسيله زمخشرى ( متوفى 538 / 1144 ) است با كمك و هدايت او تحصيل نمود « 2 » . سرانجام مىتوان به مورد شيخ مجد الدين اسماعيل اشاره كرد كه شهرت علمى او موجب شده بود تا سياح معروف ابن بطوطه ( متوفى 780 / 1378 ) از شيراز ديدن كند « 3 » . آل مظفر نتوانست ايران را از نابسامانى جنگهاى داخلى و فسادى كه به دنبال زوال امپراتورى ايلخانى چهره نموده بود ، نجات دهد : در مواقع جنگهاى برادركشانه آنان ، مصيبتهاى ناگفتنى براى ساكنان بىشمار اين سرزمين به دنبال داشت و راه را براى فتوحات سهل الوصول تيمور هموار ساخت . با اينكه آنان كمترين نظم اجتماعى و امنيت عمومى را براى مردم تأمين كردند ، ولى راه پيشرفتهاى فرهنگى وسيعى را كه ذكرش رفت ، به ارمغان آوردند ؛ پيشرفتهايى كه در تاريخ ايران بيشتر از خود حكام آل مظفر ، ارزش و اعتبار دارد . 6 - استيلا بر قلمرو آل جلاير پس از شكست آل مظفر ، يگانه دشمن تيمور در ايران سلطان احمد جلاير بود كه حوزه نفوذ او از آذربايجان تا بين النهرين و از آنجا تا بغداد كشيده شده بود . بغداد كه اقامتگاه تابستانى او بود ، طبيعتا در هنگام نخستين پيشروى تيمور به سلطانيه - كه مجبور به فرار از جلو چغتائيان شد - او را در پناه خود قرار داد . تيمور كه مىخواست با حمله در گرمترين روزهاى تابستان او را دچار حيرت سازد ، در مدت فقط هشت روز در رأس نيروهاى مهاجم خود ، از فارس به بين النهرين رسيد و در 30 شوال 795 / 29 اوت 1393 پشت دروازههاى بغداد مستقر شد . او هرچند اين كار را با بىخبر گزاردن دشمن خود انجام داد ، ولى در شكست دادن وى ناكام ماند . سلطان احمد با اينكه
--> ( 1 ) - فان اس ، « ايجى » در دانشنامه اسلام ، چاپ دوم و Die Erkenntnislehre des Adudaddin al - Igi ، ( ويسبادن 1966 م . ) . ( 2 ) - نگاه كنيد به بروكلمان ، GAL ، جلد 1 ، ص 303 GAL ) ، چاپ دوم ، جلد 1 ، ص 367 ) و ضميمه شماره 1 ، صص 9 - 531 كه البته يك چنين شرحى فهرستبندى نشده است . ( 3 ) - ابن بطوطه ، ترجمه گيب ، جلد 2 ، صص 5 - 300 . منظور نظر ما در اينجا قاضى اسماعيل بن يحيى بن اسماعيل است كه پدر و جد او نيز مقام قاضى شيراز را عهدهدار بودند .